DEN HAAG, 25 JAN. Nog geen twee minuten nadat Wouter Bos woensdagavond de feestzaal van de Amsterdamse discotheek Escape verlaat, gaat bij tientallen feestende mensen in de zaal de mobiele telefoon af. Een SMS-je van Wouter aan alle leden van 'zijn' team met de tekst: 'Team! Het was er nog niet van gekomen. Maar ontzettend bedankt voor de samenwerking. Zonder jullie was het niet gelukt.' ,,Dat was een heel mooi moment'', zegt Alex Klusman geroerd. 'Team-Bos', zoals het clubje adviseurs, Kamerleden, vrienden en strategen rondom Bos genoemd wordt, zegevierde. Wouter Bos won de verkiezingen.

The making of Wouter Bos begint eind augustus als Bos zich als eerste kandideert voor het partijleiderschap. Reclameman Otto van der Harst, een oude studievriend van Bos die samen met hem halverwege de jaren tachtig politicologie studeerde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, meldt zich meteen. Dan bestaat het kringetje rondom Bos nog voornamelijk uit vrienden en bekenden, zoals Alex Klusman, Erik van Bruggen, Arnold Jonk en Arjen Berkvens. Veel van hen kennen Bos al van de campagne 1998. Bos had toen ruim voor de verkiezingen zijn baan bij Shell opgezegd, en toerde met de staatssecretarissen Vermeend en Van der Ploeg fulltime het land door om economiecolleges te geven op universiteiten. Klusman:,,In die Polderboys on tour-campagne viel Wouter me al op als een verfrissende jongen. We zijn elkaar de jaren daarna nooit uit het oog verloren.''

Een uitgekiende campagne onder de leden, ondersteund door een wekelijks verschijnende en breed verspreide Bos-bode zorgen er half november voor dat Bos door tweederde van de leden wordt gekozen als nieuwe leider. In de media is de interne verkiezingen met aandacht overladen, Bos staat direct goed op de kaart.

Als Bos eenmaal partijleider is, breekt een periode van ogenschijnlijke rust aan. Bos leest zich in in de onderwerpen en is druk met het regulier Kamerwerk. Als het reces dan eindelijk aanbreekt, vijf weken voor de verkiezingen, heeft Bos, tot onvrede van enkelen uit het campagneteam, belangrijker zaken te doen: hij trouwt zijn vriendin Barbara en gaat rustig een week op huwelijksreis, naar New York. Daar spreken Bos en zijn vrouw af met de PvdA-campagnestrateeg Hans Anker. Anker is al sinds 1993 bij alle PvdA-campagnes betrokken.

Het ís een huwelijksreis, maar Bos gebruikt hem ook om zich op te laden voor de strijd. Hij komt brutaler en zelfverzekerder terug dan ooit. Van Bruggen: ,,Voordat Wouter op reis ging vreesden we dat hij te bang, te angstig zou zijn. We waren blij verrast met hoe hij terugkwam.'' ,,Sommige mensen vroegen me na afloop of ik wat in zijn thee had gedaan'', grinnikt Anker.

Het is begin januari, het eerste lijsttrekkersdebat op RTL staat voor de deur. Het kringetje getrouwen rondom Bos is inmiddels uitgegroeid tot een haast onoverzichtelijke club vrienden, partijleden, bestuurders en enthousiaste jongeren. Onder hen ook de Groningse burgemeester Jacques Wallage, een hand vol regionale wethouders en raadsleden en de Politieke Campagne Commissie, het formele PvdA-team voor de verkiezingen. Daarin zitten onder meer Klaas de Vries, de Tilburgse burgemeester Johan Stekelenburg en partijvoorzitter Ruud Koole.

Samen met enkele Kamerleden en campagnemedewerkers oefent Bos voor de debatten. Daarbij is ook Tom Pauka aanwezig, de oud VARA-radioman en communicatiestrateeg, die door de veel professionelere campagneteams van 1998 en 2002 bewust buiten de deur was gehouden. Jeltje van Nieuwenhoven haalde Pauka binnen.

De PCC vergadert eerst wekelijk, vaak bij Van Nieuwenhoven thuis, naarmate de campagne vordert is er dagelijks 's ochtends telefonisch overleg. Standaard eerste vraag van Bos aan zijn mensen: ,,Wat vonden jullie van het optreden van gisteravond.''

De terugkeer van mediacoach Pauka in de PvdA-gelederen zorgt voor nogal wat beroering bij de jonge garde. Met name Klusman en Van Bruggen stonden sceptisch tegenover de komst van ,,het fossiel''. Bos denkt daar anders over: ,,Hij ging mee naar alle mediaoptredens en gaf me adviezen over uiteenlopende zaken als kleding en of ik wel of niet in discussie moest gaan met de gespreksleider'', zegt Bos. De oude Pauka was een rustpunt voor Bos.

Bos is handig met zijn mobiel. SMS-verkeer was één van zijn life-lines gedurende de lange campagnedagen. Maar de échte vinding was de chatbox van MSN Messenger, vertelt Klusman. Deze 'virtuele vergaderruimte' fungeerde prima als er met meerdere mensen tegelijk geëvalueerd moest worden. Klusman: ,,Vaak zaten Erik en ik op het partijbureau naar een debat op televisie te kijken. Dan legden we de hoorn van de telefoon bij de tv, kon Hans (Anker, red.) in New York live meeluisteren. De volgende morgen stond er dan een grotendeels uitgewerkte evaluatie klaar, die Wouter om half negen mee kon nemen in de auto.''

Het lijsttrekkersdebat van Radio 1, halverwege de campagne. ,,Laat ik een voorbeeld geven: Een winkelier die ik ken is laatst voor de derde keer beroofd.'' Even later: ,,Ik ken een mevrouw die al drie maanden op een wachtlijst staat voor een nieuwe heup.'' Bos schudt het ene na het andere voorbeeld uit zijn mouw. Ook daarvoor had Bos zijn 'mannetjes': het zogenoemde 'Sambal-netwerk' van lokale bestuurders, waaronder de Tilburgse wethouder Hamming, Paul Depla (Nijmegen), Janine Pluggen (Winschoten), Hans Spekman (Utrecht) en Gerrit Piek (Assen), dat met Bos in contact stond. Hamming: ,,Na de nederlaag van 15 mei hebben we met honderd lokale bestuurders 'Sambal' opgericht. Wouter vroeg altijd of we hele concrete voorbeelden konden mailen.'' En dus mailt Hamming Bos bijna dagelijks met 'sfeerbeelden' uit de campagne en de regio. ,,Afhankelijk van het onderwerp waarover hij sprak, switchte hij van adviseurs.''

De cirkels rond Bos zijn nooit echt hiërarchisch geweest, eerder anarchistisch. ,,Een verademing vergeleken bij de laag voorlichters en medewerkers waar je bij Melkert doorheen moest'', aldus Klusman. Uiteindelijk wist Bos in deze chaos aan informatiestromen de kiezer aan te spreken. Volgens Hans Anker was hét moment in de campagne het eerste debat op tv. Bos sprak de kijkers aan op hun gevoel. Hij zei: 'Alles wordt duurder' in plaats van 'uw koopkrachtplaatje blijft niet overeind'. Anker: ,,Bos kan luisteren, hij heeft iets Wim Kokkerigs. Hij verzamelt alle informatie, pikt er het juiste uit en maakt het nog net even iets beter.'' Studievriend Van der Harst: ,,Iemand die beweert dat hij een grote rol in the making of Wouter Bos heeft gehad, trekt een veel te grote broek aan.''