Welkom in poldermodel Nederland

Ik zat gistermiddag met een stuk of vijftien mensen in een krap betonnen hok onder metro-tramstation Lelylaan in Amsterdam. Een van die mensen was Ad Melkert, op werkbezoek in Amsterdam. Naast hem zat Rob Oudkerk, PvdA-lijsttrekker in Amsterdam. Aan de andere kant van de tafel twee mensen van de regiopolitie, onder wie buurtregisseur Kees van der Roer.

Onderwerp van gesprek was de onveiligheid op en rond stations als Lelylaan. Station Lelylaan kwam in opspraak door de roofovervallen in de metro meestal gepleegd door Marokkaanse jongens op toeristen onderweg naar Schiphol.

De twee politiemensen hielden een ontluisterend verhaal. Het toezicht was inmiddels wel verscherpt, zeiden ze, maar het was nog lang niet voldoende. Wat je nu zag, was een verplaatsing van het probleem: de jongeren begonnen elders te roven, op station Sloterdijk, in Zandvoort en Noordwijk. Het gekke was, mijmerden de politiemensen, dat het maar om zo'n harde kern van 55 jongens ging.

Die moeten toch aangepakt kunnen worden, vonden Melkert en Oudkerk. Dat vonden de politiemensen ook, maar er was helaas nog geen 'centraal plan van aanpak' voor de veiligheid rond de stations. De verantwoordelijke organisaties de NS, het Gemeentevervoerbedrijf en de politie werkten volledig langs elkaar heen. Het stadsbestuur keek machteloos toe. En de vele welzijnswerkers zag je nooit, die vormden 'een soort Mexicaans leger, bestaande uit generaals'.

,,Maar hoe kan dat nou?'' vroeg Oudkerk verbaasd, ,,al die organisaties hebben toch hetzelfde belang? Waarom kunnen ze dan zoiets niet oplossen?''

,,Wij weten het ook niet'', zeiden de politiemensen, ,,ze hoeven maar gewoon aan tafel te gaan zitten en één hoofdman te benoemen die zegt: zo moet het.''

,,Iedereen is verantwoordelijk, dus niemand'', zei Oudkerk. Men knikte. Er werd koffie geschonken. ,,Dat wordt op prijs gesteld in deze barre temperaturen'', zei Melkert. Hij zag er bleek en vermoeid uit, zijn neus rood van de kou. ,,Ik word hier erg moe van'', zei hij, nadat hij een poosje had geluisterd naar een uiteenzetting over tourniquets en chipcards die er moeten komen, maar er nog steeds niet zijn. ,,Het moet een mentaliteitskwestie zijn, waarom kan het anders in Parijs wel?''

Daar had niemand een antwoord op. ,,Men doet zijn best, maar er is geen samenwerking'', herhaalden de politiemensen. ,,Verantwoordelijkheid moet gedefinieerd worden van mens tot mens'', sprak Melkert. Daar was iedereen het mee eens, maar véél schoot je er ook niet mee op. De tijd was trouwens om.

Een paar uur later zat ik thuis naar het tv-programma 2 Vandaag te kijken. Daarin vertelde de Britse terreurspecialist Rohan Gunaratna dat hij de Nederlandse autoriteiten had gewaarschuwd voor de aanwezigheid van Al-Qaeda-mensen in Nederland. Hij voelde zich niet erg serieus genomen en hij had niet de indruk dat er enige actie was ondernomen.

Ik vermoed dat men ergens in Nederland werkt aan een gigantisch 'centraal plan van aanpak' dat al onze problemen in één klap moet oplossen. Nog even geduld a.u.b.